«Ημουν κι εγώ εκεί»

Ο καθηγητής του Παντείου περιγράφει την εμπειρία του ως ακροατή στα μαθήματα του Μισέλ Φουκώ, στο Κολλέγιο της Γαλλίας
Θα μπορούσα πράγματι να πω: ήμουν κι εγώ εκεί. Μετά την «λυόμενη» προαστειακή Βενσέν, όταν στα χρόνια της δικτατορίας φοιτητής τον πρωτάκουσα κατάπληκτος, δέκα χρόνια αργότερα στο Κολλέγιο της Γαλλίας- υφηγητής πλέον στο Πάντειο- τον παρακολουθούσα να πραγματώνει σε κάθε του παράδοση την πρώτη παράγραφο του εναρκτήριου μαθήματός του στις 2 Δεκεμβρίου 1970: «Θα μ΄ άρεσε να μπορώ να ξεγλυστρώ εύκολα (…) θα προτιμούσα αντί να παίρνω το λόγο να βρίσκομαι μέσα στη ροή του». Ημουν κι εγώ τις Τετάρτες από τις 7 το πρωί, να βρώ θέση στη μεγάλη αίθουσα, να μη στριμωχτώ στη δεύτερη με τα μεγάφωνα (δεν υπήρχαν τότε κάμερες και οθόνες), να μπορέσω να τοποθετήσω στρατηγικά το μαγνητοφωνάκι μου στην έδρα, να τον ηχογραφήσω, να μην τον ενοχλήσω όταν θα έπρεπε να αλλάξω κασέτα, να μην του απευθυνθώ στο τέλος γιατί γνώριζα πως η ερώτηση που θα του υπέβαλα «δεν έρχεται από πουθενά» («έχω μια σχέση ηθοποιού ή ακροβάτη με τους ανθρώπους που βρίσκονται εκεί. Και με το που σταματώ να μιλώ, μια αίσθηση απόλυτης μοναξιάς»).

Ημουν κι εγώ και είμαι τριάντα χρόνια μετά που τον ακούω στο μαγνητόφωνο του αυτοκινήτου όταν κατεβαίνω για μάθημα, μήπως και τον φτάσω όχι τόσο σε ό,τι έλεγε αλλά στη σβελτάδα και την ορμή.

Την έννοια της «Διακυβέρνησης» θυμάμαι πώς πραγματεύονταν τότε (1979-80). Με την ευρύτερη βέβαια σημασία: διακυβέρνηση τόσο των ψυχών και των συνειδήσεων όσο του οίκου και του κράτους. Κυρίως του εαυτού.

«Εξομολόγηση», «εξαγόρευση», «διδασκαλία»: αυτά ήταν τα κλειδιά των παραδόσεων εκείνης της χρονιάς έναν χρόνο πριν οδηγηθεί στο μεγάλο του θέμα: «Υποκειμενικότητα και αλήθεια», τρία χρόνια πριν διακόψει λόγω υγείας τις προγραμματισμένες παραδόσεις (1982-83, 1983-84), τις οποίες είχε αναγγείλει και που με τον τίτλο της τελευταίας θα έκλεινε ένα χρόνο μετά, στις 25 Ιουνίου 1984, την τρελλή του ζωή: «Το κουράγιο της αλήθειας». Το είχε; Το είχε! Παρότι η αλήθεια κοστίζει ακριβά και το χειρότερο, συγχέεται με τις μάσκες της. (Συλλογίζομαι, για παράδειγμα, την αλήθεια που μας λένε οι σημερινοί αληθολόγοι της βιοεξουσίας, και για να είμαι ειλικρινής τρελλαίνομαι και εγώ).

«Είμαι πειραματιστής, όχι θεωρητικός (…) είμαι πειραματιστής με την έννοια ότι γράφω για να αλλάξω τον εαυτό μου και για να μη σκέφτομαι το ίδιο πράγμα με πριν».

Και για να τελειώνουμε, επειδή ο Φουκώ μιλάει για τους μη-κανονικούς, «Το θέμα δεν είναι να ανακαλύψουμε ότι είμαστε ομοφυλόφιλοι. Μάλλον πρέπει να δημιουργήσουμε ένα gay τρόπο ζωής, ένα γίγνεσθαι gay».

Το Βήμα της Κυριακής – 26 Σεπτεμβρίου 2010
Advertisements

Τα σχόλια είναι απενεργοποιημένα.